|
|
|
|
|
|
|
داستان بلند ـــــــــــــــــــــــــ
سفر بازگشت
|
|
سورهي مدني توبه
این اعلام بیزاری خدا و رسول اوست به مشرکانی که شما مسلمین با آنان عهد بسته ایدو آنان عهد شکستند . پس به شما مشرکان تا چهار ماه دیگر مهلت داده می شود که در زمین مکه گردش و آسایش کنید و بدانید که شما بر قدرت خدا غالب نخواهید شد و همانا خدا کافران را خوار و ذلیل خواهد کرد. در بزرگترین روز حج روز عرفه و روز عید که همه در مکه جمعند یا در آن روز که مومنان و مشرکان همه به مکه حاضرند خدا و رسولش به مردم اعلام می دارند که خدا و رسول از مشرکین بیزارند. پس اگر شما مشرکان توبه کردید برایتان بسی بهتر خواهد بود و اگر رو برگردانید بدانید که شما بر نیایید و مژده عذابی دردناک به آن کافران برسان. مگر آن گروه از مشرکان که با آنها عهد بسته اید و هیچ عهد شما نشکستند و هیچ یک از دشمنان شما را یاری نکرده باشند پس با آنها تا مدتی که مقرر داشته اید عهد نگاه دارید که خدا متقیان را دوست می دارد. اما وقتى ماههاى حرام پايان گرفت مشركان را هر جا يافتيد به قتل برسانيد و آنها را اسير سازيد و محاصره كنيد و در هر كمينگاه بر سر راه آنها بنشينيد. هرگاه توبه كنند و نماز را برپا دارند و زكات را بپردازند آنها را رها سازيد؛ زيرا خداوند آمرزنده و مهربان است. اگر يكى از مشركان از تو پناهندگى بخواهد به او پناه ده تا سخن خدا را بشنود و در آن بينديشد. سپس او را به محل امنش برسان چرا كه آنها گروهى ناآگاهند. چهگونه براى مشركان پيمانى نزد خدا و رسول او خواهد بود در حالى كه آنها همواره آماده شكستن پيمانشان هستند؟ مگر كسانى كه نزد مسجد الحرام با آنان پيمان بستيد و پيمان خود را محترم شمردند؛ تا زمانى كه در برابر شما وفادار باشند شما نيز وفادارى كنيد كه خداوند پرهيزگاران را دوست دارد. چهگونه پيمان مشركان ارزش دارد در حالى كه اگر بر شما غالب شوند نه ملاحظه خويشاوندى با شما را مىكنند و نه پيمان را؟ شما را با زبان خود خشنود مىكنند ولى دلهايشان ابا دارد و بيشتر آنها فرمانبردار نيستند. آنها آيات خدا را به بهاى كمى فروختند و مردم را از راه او باز داشتند؛ آنها اعمال بدى انجام مىدادند. نه تنها دربارهي شما، دربارهي هيچ فرد باايمانى رعايت خويشاوندى و پيمان را نمىكنند. آنها همان تجاوز كارانند. ولى اگر توبه كنند نماز را برپا دارند و زكات را بپردازند برادر دينى شما هستند و ما آيات خود را براى گروهى كه مىدانند و مىانديشند شرح مىدهيم. اگر پيمآنهاى خود را پس از عهد خويش بشكنند و آيين شما را مورد طعن قرار دهند با پيشوايان كفر پيكار كنيد؛ چرا كه آنها پيمانى ندارند؛ شايد با شدت عمل دست بردارند. آيا با گروهى كه پيمآنهاى خود را شكستند و تصميم به اخراج پيامبر گرفتند پيكار نمىكنيد؟ در حالى كه آنها نخستين بار پيكار با شما را آغاز كردند؛ آيا از آنها مىترسيد؟ با اين كه خداوند سزاوارتر است كه از او بترسيد اگر مؤمن هستيد. با آنها پيكار كنيد كه خداوند آنان را به دست شما مجازات مىكند و آنان را رسوا مىسازد و سينهي گروهى از مؤمنان را شفا مىبخشد و بر قلب آنها مرهم مىنهد و خشم دلهاى آنان را از ميان مىبرد. خدا توبهي هر كس را بخواهد و شايسته بداند مىپذيرد و خداوند دانا و حكيم است.
آيا گمان كرديد كه به حال خود رها مىشويد در حالى كه هنوز كسانى كه از شما جهاد كردند و غير از خدا و رسولش و مؤمنان را محرم اسرار خويش انتخاب ننمودند از ديگران مشخص نشدهاند؟ بايد آزمون شويد و صفوف از هم جدا گردد و خداوند به آنچه عمل مىكنيد آگاه است. مشركان حق ندارند مساجد خدا را آباد كنند در حالى كه به كفر خويش گواهى مىدهند. آنها اعمالشان نابود و بىارزش شده و در آتش دوزخ جاودانه خواهند ماند. مساجد خدا را تنها كسى آباد مىكند كه ايمان به خدا و روز قيامت آورده و نماز را برپا دارد و زكات را بپردازد و جز از خدا نترسد؛ اميد است چنين گروهى از هدايتيافتگان باشند. آيا سيراب كردن حجاج و آباد ساختن مسجد الحرام را همانند عمل كسى قرار داديد كه به خدا و روز قيامت ايمان آورده و در راه او جهاد كرده است؟ اين دو نزد خدا مساوى نيستند و خداوند گروه ظالمان را هدايت نمىكند. آنها كه ايمان آوردند و هجرت كردند و با اموال و جآنهايشان در راه خدا جهاد نمودند مقامشان نزد خدا برتر است و آنها پيروز و رستگارند. پروردگارشان آنها را به رحمتى از ناحيهي خود و رضايت خويش و باغهايى از بهشت بشارت مىدهد كه در آن نعمتهاى جاودانه دارند؛ همواره و تا ابد در اين باغها و در ميان اين نعمتها خواهند بود؛ زيرا پاداش عظيم نزد خداوند است.
اى كسانى كه ايمان آوردهايد، هرگاه پدران و برادران شما كفر را بر ايمان ترجيح دهند آنها را ولى و يار و ياور و تكيهگاه خود قرار ندهيد. كسانى از شما كه آنان را ولى خود قرار دهند ستمگرند. بگو: اگر پدران و فرزندان و برادران و همسران و طايفهي شما و اموالى كه به دست آوردهايد و تجارتى كه از كساد شدنش مىترسيد و خانههائى كه به آن علاقه داريد در نظرتان از خداوند و پيامبرش و جهاد در راهش محبوبتر است در انتظار باشيد كه خداوند عذابش را بر شما نازل كند و خداوند جمعيت نافرمانبردار را هدايت نمىكند. خداوند شما را در جاهاى زيادى يارى كرد و بر دشمن پيروز شديد و در روز حنين نيز يارى نمود؛ در آن هنگام كه فزونى جمعيتتان شما را مغرور ساخت ولى اين فزونى جمعيت هيچ به دردتان نخورد و زمين با همهي وسعتش بر شما تنگ شده؛ سپس پشت به دشمن كرده فرار نموديد. سپس خداوند سكينهي خود را بر پيامبرش و بر مؤمنان نازل كرد و لشكرهايى فرستاد كه شما نمىديديد و كافران را مجازات كرد و اين است جزاى كافران. سپس خداوند - بعد از آن- توبه هر كس را بخواهد و شايسته بداند مىپذيرد و خداوند آمرزنده و مهربان است.
اى كسانى كه ايمان آوردهايد، مشركان ناپاكند؛ پس نبايد بعد از امسال نزديك مسجد الحرام شوند. اگر از فقر مىترسيد خداوند هرگاه بخواهد شما را به كرمش بىنياز مىسازد و از راه ديگر جبران مىكند؛ خداوند دانا و حكيم است. با كسانى از اهل كتاب كه نه به خدا و نه به روز جزا ايمان دارند و نه آنچه را خدا و رسولش تحريم كرده حرام مىشمرند و نه آيين حق را مىپذيرند پيكار كنيد تا زمانى كه با خضوع و تسليم جزيه را به دست خود بپردازند. يهود گفتند: عزير پسر خداست و نصارى گفتند: مسيح پسر خداست. اين سخنى است كه با زبان خود مىگويند كه همانند گفتار كافران پيشين است؛ خدا آنان را بكشد چه گونه از حق انحراف مىيابند؟ آنها دانشمندان و راهبان خويش را معبودهايى در برابر خدا قرار دادند و همچنين مسيح فرزند مريم؛ در حالى كه دستور نداشتند جز خداوند يكتائى را كه معبودى جز او نيست بپرستند. او پاك و منزه است از آنچه همتايش قرار مىدهند. آنها مىخواهند نور خدا را با دهان خود خاموش كنند؛ ولى خدا جز اين نمىخواهد كه نور خود را كامل كند هر چند كافران ناخشنود باشند. او كسى است كه رسولش را با هدايت و آيين حق فرستاد تا آن را بر همهي آيينها غالب گرداند هر چند مشركان كراهت داشته باشند.
اى كسانى كه ايمان آوردهايد، بسيارى از دانشمندان اهل كتاب و راهبان اموال مردم را به باطل مىخورند و آنان را از راه خدا بازمىدارند. كسانى كه طلا و نقره را گنجينه و ذخيره و پنهان مىسازند و در راه خدا انفاق نمىكنند به مجازات دردناكى بشارت ده. در آن روز كه آن را در آتش جهنم گرم و سوزان كرده و با آن صورتها و پهلوها و پشتهايشان را داغ مىكنند و به آنها مىگويند: اين همان چيزى است كه براى خود اندوختيد و گنجينه ساختيد. پس بچشيد چيزى را كه براى خود مىاندوختيد. تعداد ماهها نزد خداوند در كتاب الهى از آن روز كه آسمآنها و زمين را آفريده دوازده ماه است؛ كه چهار ماه از آن ماه حرام است و جنگ در آن ممنوع مىباشد. اين آيين ثابت و پابرجاى الهى است. بنا بر اين در اين ماهها به خود ستم نكنيد و از هرگونه خونريزى بپرهيزيد. به هنگام نبرد با مشركان دسته جمعى پيكار كنيد همان گونه كه آنها دسته جمعى با شما پيكار مىكنند و بدانيد خداوند با پرهيزگاران است. جا به جا كردن و تاخير ماههاى حرام افزايشى در كفر مشركاناست؛ كه با آن كافران گمراه مىشوند؛ يك سال آن را حلال و سال ديگر آن را حرام مى كنند تا به مقدار ماههايى كه خداوند تحريم كرده بشود و عدد چهار ماه به پندارشان تكميل گردد و به اين ترتيب آنچه را خدا حرام كرده حلال بشمرند. اعمال زشتشان در نظرشان زيبا جلوه داده شده و خداوند جمعيت كافران را هدايت نمىكند.
اى كسانى كه ايمان آوردهايد، چرا هنگامى كه به شما گفته مىشود به سوى جهاد در راه خدا حركت كنيد بر زمين سنگينى مىكنيد و سستى به خرج مىدهيد؟ آيا به زندگى دنيا به جاى آخرت راضى شدهايد با اين كه متاع زندگى دنيا در برابر آخرت جز اندكى نيست؟ اگر به سوى ميدان جهاد حركت نكنيد شما را مجازات دردناكى مىكند و گروه ديگرى غير از شما را به جاى شما قرارمىدهد و هيچ زيانى به او نمىرسانيد و خداوند بر هر چيزى تواناست. اگر او را يارى نكنيد خداوند او را يارى خواهد كرد و در مشكلترين ساعات او را تنها نخواهد گذاشت؛ آن هنگام كه كافران او را از مكه بيرون كردند در حالى كه دومين نفر بود و يك نفر بيشتر همراه نداشت؛ در آن هنگام كه آن دو در غار بودند و او به همراه خود مىگفت: غم مخور خدا با ماست. در اين موقع خداوند سكينه و آرامش خود را بر او فرستاد و با لشكرهايى كه مشاهده نمىكرديد او را تقويت نمود و گفتار و هدف كافران را پايين قرار داد و آنها را با شكست مواجه ساخت و سخن خدا و آيين او بالا و پيروز است و خداوند عزيز و حكيم است. همگى به سوى ميدان جهاد حركت كنيد؛ سبكبار باشيد يا سنگين بار. با اموال و جآنهاى خود در راه خدا جهاد نماييد؛ اين براى شما بهتر است اگر بدانيد. اما گروهى از آنها چنانند كه اگر غنايمى نزديك و در دسترس و سفرى آسان باشد به طمع دنيا از تو پيروى مىكنند؛ ولى اكنون كه براى ميدان تبوك راه بر آنها دور و پر مشقت است سر باز مىزنند و به زودى به خدا سوگند ياد مىكنند كه: اگر توانايى داشتيم همراه شما حركت مىكرديم. آنها با اين اعمال و اين دروغها در واقع خود را هلاك مىكنند و خداوند مىداند آنها دروغگو هستند. خداوند تو را بخشيد؛ چرا پيش از آنكه راستگويان و دروغگويان را بشناسى به آنها اجازه دادى؟ خوب بود صبر مىكردى تا هر دو گروه خود را نشان دهند. آنها كه به خدا و روز جزا ايمان دارند هيچ گاه براى ترك جهاد در راه خدا با اموال و جآنهايشان از تو اجازه نمىگيرند و خداوند پرهيزگاران را مىشناسد. تنها كسانى از تو اجازه اين كار را مىگيرند كه به خدا و روز جزا ايمان ندارند و دلهايشان با شك و ترديد آميخته است؛ آنها در ترديد خود سرگردانند. اگر آنها راست مىگفتند و اراده داشتند كه به سوى ميدان جهاد خارج شوند وسيلهاى براى آن فراهم مىساختند. ولى خدا از حركت آنها كراهت داشت؛ از اين رو توفيقش را از آنان سلب كرد و آنها را از جهاد باز داشت و به آنان گفته شد: با قاعدين كودكان و پيران و بيماران بنشينيد. اگر آنها همراه شما به سوى ميدان جهاد خارج مىشدند جز اضطراب و ترديد چيزى بر شما نمىافزودند و به سرعت در بين شما به فتنهانگيزى و ايجاد تفرقه و نفاق مىپرداختند و در ميان شما افرادى سست و ضعيف هستند كه به سخنان آنها كاملا گوش فرامىدهند و خداوند ظالمان را مىشناسد. آنها پيش از اين نيز در پى فتنهانگيزى بودند و كارها را بر تو دگرگون ساختند و به هم ريختند؛ تا آن كه حق فرا رسيد و فرمان خدا آشكار گشت و پيروز شديد در حالى كه آنها كراهت داشتند. بعضى از آنها مىگويند: به ما اجازه ده تا در جهاد شركت نكنيم و ما را به گناه نيفكن. آگاه باشيد آنها هم اكنون در گناه سقوط كردهاند و جهنم كافران را احاطه كرده است. هرگاه نيكى به تو رسد آنها را ناراحت مىكند و اگر مصيبتى به تو رسد مىگويند: ما تصميم خود را از پيش گرفتهايم. و بازمىگردند در حالى كه خوشحالند. بگو: هيچ حادثهاى براى ما رخ نمىدهد مگر آن چه خداوند براى ما نوشته و مقرر داشته است؛ او مولا و سرپرست ماست و مؤمنان بايد تنها بر خدا توكل كنند. بگو: آيا دربارهي ما جز يكى از دو نيكى را انتظار داريد يا پيروزى يا شهادت؟ ولى ما انتظار داريم كه خداوند عذابى از سوى خودش در آن جهان به شما برساند يا در اين جهان به دست ما مجازات شويد اكنون كه چنين است شما انتظار بكشيد ما هم با شما انتظار مىكشيم. بگو: انفاق كنيد؛ خواه از روى ميل باشد يا اكراه هرگز از شما پذيرفته نمىشود؛ چرا كه شما قوم فاسقى بوديد. هيچ چيز مانع قبول انفاقهاى آنها نشد جز اين كه آنها به خدا و پيامبرش كافر شدند و نماز به جا نمىآورند جز با كسالت و انفاق نمىكنند مگر با كراهت. فزونى اموال و اولاد آنها تو را در شگفتى فرو نبرد؛ خدا مىخواهد آنان را به وسيلهي آن در زندگى دنيا عذاب كند و در حال كفر بميرند. آنها به خدا سوگند مىخورند كه از شما هستند در حالى كه از شما نيستند؛ آنها گروهى هستند كه مىترسند و به خاطر ترس از فاش شدن اسرارشان دروغ مىگويند. اگر پناهگاه يا غارها يا راهى در زير زمين بيابند به سوى آن حركت مىكنند و با سرعت و شتاب فرار مىكنند. در ميان آنها كسانى هستند كه در تقسيم غنايم به تو خرده ميگيرند؛ اگر از آن غنايم سهمى به آنها داده شود راضى مىشوند و اگر داده نشود خشم مىگيرند؛ خواه حق آنها باشد يا نه. در حالى كه اگر به آن چه خدا و پيامبرش به آنان داده راضى باشند و بگويند: خداوند براى ما كافى است. و به زودى خدا و رسولش از فضل خود به ما مىبخشند؛ ما تنها رضاى او را مىطلبيم براى آنها بهتر است. زكاتها مخصوص فقرا و مساكين و كاركنانى است كه براى جمع آورى آن زحمت مىكشند و كسانى كه براى جلب محبتشان اقدام مىشود و براى آزادى بردگان و اداى دين بدهكاران و در راه تقويت آيين خدا و واماندگان در راه؛ اين يك فريضه مهم الهى است و خداوند دانا و حكيم است. از آنها كسانى هستند كه پيامبر را آزار مىدهند و مىگويند: او آدم خوشباورى است. بگو: خوشباور بودن او به نفع شماست. ولى بدانيد او به خدا ايمان دارد و تنها مؤمنان را تصديق مىكند و رحمت است براى كسانى از شما كه ايمان آوردهاند. آنها كه رسول خدا را آزار مىدهند عذاب دردناكى دارند. آنها براى شما به خدا سوگند ياد مىكنند تا شما را راضى سازند؛ در حالى كه شايستهتر اين است كه خدا و رسولش را راضى كنند اگر ايمان دارند. آيا نمىدانند هر كس با خدا و رسولش دشمنى كند براى او آتش دوزخ است و جاودانه در آن مىماند؟ اين همان رسوايى بزرگ است. منافقان از آن بيم دارند كه سورهاى بر ضد آنان نازل گردد و به آنها از اسرار درون قلبشان خبر دهد. بگو: استهزا كنيد. خداوند آنچه را از آن بيم داريد آشكار مىسازد. اگر از آنها بپرسى: چرا اين اعمال خلاف را انجام داديد؟ مىگويند: ما بازى و شوخى مىكرديم. بگو: آيا خدا و آيات او و پيامبرش را مسخره مىكرديد؟ بگو: عذر خواهى نكنيد كه بيهوده است؛ چرا كه شما پس از ايمان آوردن كافر شديد. اگر گروهى از شما را به خاطر توبه مورد عفو قرار دهيم گروه ديگرى را عذاب خواهيم كرد؛ زيرا مجرم بودند. مردان منافق و زنان منافق همه از يك گروهند. آنها امر به منكر و نهى از معروف مىكنند و دستهايشان را از انفاق و بخشش مىبندند؛ خدا را فراموش كردند و خدا نيز آنها را فراموش كرد و رحمتاش را از آنها قطع نمود؛ به يقين منافقان همان فاسقانند. خداوند به مردان و زنان منافق و كفار وعدهي آتش دوزخ داده؛ جاودانه در آن خواهند ماند. خدا آنها را از رحمت خود دور ساخته و عذاب هميشگى براى آنها است. شما منافقان همانند كسانى هستيد كه قبل از شما بودند و راه نفاق پيمودند؛ بلكه آنها از شما نيرومندتر و اموال و فرزندانشان بيشتر بود. آنها از بهرهي خود از مواهب الهى در راه گناه و هوس استفاده كردند؛ شما نيز از بهرهي خود در اين راه استفاده كرديد همان گونه كه آنها استفاده كردند؛ شما در كفر و نفاق و استهزاى مؤمنان فرو رفتيد همان گونه كه آنها فرو رفتند؛ ولى سرانجام اعمالشان در دنيا و آخرت نابود شد و آنها همان زيانكارانند. آيا خبر كسانى كه پيش از آنها بودند به آنان نرسيده است؟ قوم نوح و عاد و سهمود و قوم ابراهيم و اصحاب مدين قوم شعيب و شهرهاى زير و رو شدهي قوم لوط؛ پيامبرانشان دلايل روشن براى آنان آوردند ولى نپذيرفتند؛ خداوند به آنها ستم نكرد اما خودشان بر خويشتن ستم مىكردند. مردان و زنان باايمان ولى و يار و ياور يكديگرند؛ امر به معروف و نهى از منكر مىكنند؛ نماز را برپا مىدارند و زكات را مىپردازند و خدا و رسولش را اطاعت مىكنند؛ به زودى خدا آنان را مورد رحمت خويش قرارمىدهد؛ خداوند توانا و حكيم است. خداوند به مردان و زنان باايمان باغهايى از بهشت وعده داده كه نهرها از زير درختانش جارى است؛ جاودانه در آن خواهند ماند و مسكنهاى پاكيزهاى در بهشتهاى جاودان نصيب آنها ساخته و خشنودى و رضاى خدا از همه اينها برتر است و پيروزى بزرگ همين است.
اى پيامبر، با كافران و منافقان جهاد كن و بر آنها سخت بگير. جايگاهشان جهنم است و چه بد سرنوشتى دارند. به خدا سوگند مىخورند كه در غياب پيامبر سخنان نادرست نگفتهاند؛ در حالى كه قطعا سخنان كفرآميز گفتهاند و پس از اسلامآوردنشان كافر شدهاند و تصميم به كار خطرناكى گرفتند كه به آن نرسيدند. آنها فقط از اين انتقام مىگيرند كه خداوند و رسولش آنان را به فضل و كرم خود بىنياز ساختند. با اين حال اگر توبه كنند براى آنها بهتر است و اگر روى گردانند خداوند آنها را در دنيا و آخرت به مجازات دردناكى كيفر خواهد داد و در سراسر زمين نه ولى و حامى دارند و نه ياورى. بعضى از آنها با خدا پيمان بسته بودند كه: اگر خداوند ما را از فضل خود روزى دهد قطعا صدقه خواهيم داد و از صالحان و شاكران خواهيم بود. اما هنگامى كه خدا از فضل خود به آنها بخشيد بخل ورزيدند و سرپيچى كردند و روى برتافتند. اين عمل روح نفاق را تا روزى كه خدا را ملاقات كنند در دلهايشان برقرار ساخت. اين به خاطر آن است كه از پيمان الهى تخلف جستند و بهخاطر آن است كه دروغ مىگفتند. آيا نمىدانستند كه خداوند اسرار و سخنان درگوشى آنها را مىداند و خداوند داناى همه غيبها و امور پنهانى است؟ آنهايى كه از مؤمنان اطاعت كار در صدقاتشان عيبجويى مىكنند و كسانى را كه براى انفاق در راه خدا جز به مقدار ناچيز توانائى خود دسترسى ندارند مسخره مىنمايند خدا آنها را مسخره مىكند و كيفر استهزاكنندگان را به آنها مىدهد و براى آنها عذاب دردناكى است. چه براى آنها استغفار كنى و چه نكنى حتى اگر هفتاد بار براى آنها استغفار كنى هرگز خدا آنها را نمىآمرزد. چرا كه خدا و پيامبرش را انكار كردند و خداوند جمعيت فاسقان را هدايت نمىكند. تخلفجويان از جنگ تبوك از مخالفت با رسول خدا خوشحال شدند و كراهت داشتند كه با اموال و جآنهاى خود در راه خدا جهاد كنند و به يكديگر و به مؤمنان گفتند: در اين گرما به سوى ميدان حركت نكنيد. به آنان بگو: آتش دوزخ از اين هم گرمتر است. اگر مىدانستند. از اينرو آنها بايد كمتر بخندند و بسيار بگريند. چرا كه آتش جهنم در انتظارشان است اين جزاى كارهايى است كه انجام مىدادند. هرگاه خداوند تو را به سوى گروهى از آنان بازگرداند و از تو اجازهي خروج به سوى ميدان جهاد بخواهند بگو: هيچ گاه با من خارج نخواهيد شد و هرگز همراه من با دشمنى نخواهيد جنگيد. شما نخستين بار به كنارهگيرى راضى شديد اكنون نيز با متخلفان بمانيد. هرگز بر مرده هيچ يك از آنان نماز نخوان. و بر كنار قبرش براى دعا و طلب آمرزش نايست. چرا كه آنها به خدا و رسولش كافر شدند و در حالى كه فاسق بودند از دنيا رفتند. مبادا اموال و فرزندانشان مايهي شگفتى تو گردد. اين براى آنها نعمت نيست؛ بلكه خدا مىخواهد آنها را به اين وسيله در دنيا عذاب كند و جانشان برآيد در حالى كه كافرند. هنگامى كه سورهاى نازل شود و به آنان دستور دهد كه: به خدا ايمان بياوريد و همراه پيامبرش جهاد كنيد افرادى از آنها گروه منافقان كه توانايى دارند از تو اجازه مىخواهند و مىگويند: بگذار ما با قاعدين آنها كه از جهاد معافند باشيم. آرى آنها راضى شدند كه با متخلفان باشند و بر دلهايشان مهر نهاده شده؛ از اين رو چيزى نمىفهمند ولى پيامبر و كسانى كه با او ايمان آوردند با اموال و جآنهايشان جهاد كردند همهي نيكيها براى آنهاست و آنها همان رستگارانند. خداوند براى آنها باغهايى از بهشت فراهم ساخته كه نهرها از زير درختانش جارى است؛ جاودانه در آن خواهند بود. اين است رستگارى و پيروزى بزرگ. عذرآورندگان از اعراب نزد تو آمدند كه به آنها اجازه عدم شركت در جهاد داده شود و آنها كه به خدا و پيامبرش دروغ گفتند بدون هيچ عذرى در خانه خود نشستند؛ به زودى به كسانى از آنها كه مخالفت كردند و معذور نبودند عذاب دردناكى خواهد رسيد. بر ضعيفان و بيماران و آنها كه وسيلهاى براى انفاق در راه جهاد ندارند ايرادى نيست كه در ميدان جنگ شركت نجويند هرگاه براى خدا و رسولش خيرخواهى كنند؛ و از آنچه در توان دارند مضايقه ننمايند. بر نيكوكاران راه مؤاخذه نيست و خداوند آمرزنده و مهربان است. نيز ايرادى نيست بر آنها كه وقتى نزد تو آمدند كه آنان را بر مركبى براى جهاد سوار كنى گفتى: مركبى كه شما را بر آن سوار كنم ندارم. از نزد تو بازگشتند در حالى كه چشمانشان از اندوه اشكبار بود؛ زيرا چيزى نداشتند كه در راه خدا انفاق كنند و با آن به ميدان بروند. راه مؤاخذه تنها به روى كسانى باز است كه از تو اجازه مىخواهند در حالى كه توانگرند و امكانات كافى براى جهاد دارند؛ آنها راضى شدند كه با متخلفان زنان و كودكان و بيماران بمانند و خداوند بر دلهايشان مهر نهاده؛ به همين جهت چيزى نمىدانند. هنگامى كه به سوى آنها كه از جهاد تخلف كردند باز گرديد از شما عذرخواهى مىكنند؛ بگو: عذرخواهى نكنيد ما هرگز به شما ايمان نخواهيم آورد. چرا كه خدا ما را از اخبارتان آگاه ساخته و خدا و رسولش اعمال شما را مىبينند؛ سپس به سوى كسى كه داناى پنهان و آشكار است بازگشت داده مىشويد و او شما را به آن چه انجام مىداديد آگاه مىكند و جزا مىدهد. هنگامى كه به سوى آنان بازگرديد براى شما به خدا سوگند ياد مىكنند تا از آنها اعراض و صرف نظر كنيد؛ از آنها اعراض كنيد و روى بگردانيد؛ چرا كه پليدند و جايگاهشان دوزخ است به كيفر اعمالى كه انجام مىدادند. براى شما قسم ياد مىكنند تا از آنها راضى شويد؛ اگر شما از آنها راضى شويد خداوند هرگز از جمعيت فاسقان راضى نخواهد شد. باديهنشينان عرب كفر و نفاقشان شديدتر است و به ناآگاهى از حدود و احكامى كه خدا بر پيامبرش نازل كرده سزاوارترند و خداوند دانا و حكيم است. گروهى از اين اعراب باديهنشين چيزى را كه در راه خدا انفاق مىكنندغرامت محسوب مىدارند و انتظار حوادث دردناكى براى شما مىكشند؛ حوادث دردناك براى خود آنهاست و خداوند شنوا و داناست. گروهى ديگر از عربهاى باديهنشين به خدا و روز رستاخيز ايمان دارند و آن چه را انفاق مىكنند مايهي تقرب به خدا و دعاى پيامبر مىدانند؛ آگاه باشيد اينها مايهي تقرب آنهاست. خداوند به زودى آنان را در رحمت خود وارد خواهد ساخت؛ به يقين خداوند آمرزنده و مهربان است. پيشگامان نخستين از مهاجرين و انصار و كسانى كه به نيكى از آنها پيروى كردند خداوند از آنها خشنود گشت و آنها نيز از او خشنود شدند و باغهايى از بهشت براى آنان فراهم ساخته كه نهرها از زير درختانش جارى است؛ جاودانه در آن خواهند ماند و اين است پيروزى بزرگ. از ميان اعراب باديهنشين كه اطراف شما هستند جمعى منافقند و از اهل مدينه نيز گروهى سخت به نفاق پاى بندند. تو آنها را نمىشناسى ولى ما آنها را مى شناسيم. به زودى آنها را دو بار مجازات مىكنيم: مجازاتى با رسوايى در دنيا و مجازاتى به هنگام مرگ؛ سپس به سوى مجازات بزرگى در قيامت فرستاده مىشوند. گروهى ديگر به گناهان خود اعتراف كردند و كار خوب و بد را به هم آميختند؛ اميد مىرود كه خداوند توبهي آنها را بپذيرد؛ به يقين خداوند آمرزنده و مهربان است. از اموال آنها صدقهاى به عنوان زكات بگير تا بوسيلهي آن آنها را پاك سازى و پرورش دهى. به هنگام گرفتن زكات به آنها دعا كن؛ كه دعاى تو مايهي آرامش آنهاست و خداوند شنوا و داناست. آيا نمىدانستند كه فقط خداوند توبه را از بندگانش مىپذيرد و صدقات را مىگيرد و خداوند توبهپذير و مهربان است؟ بگو: عمل كنيد. خداوند و فرستادهي او و مؤمنان اعمال شما را مىبينند و به زودى به سوى داناى نهان و آشكار بازگردانده مىشويد و شما را به آن چه عمل مىكرديد خبر مىدهد. گروهى ديگر به فرمان خدا واگذار شدهاند و كارشان با خداست؛ يا آنها را مجازات مىكند و يا توبه آنان را مىپذيرد هر طور كه شايسته باشند و خداوند دانا و حكيم است. گروهى ديگر از آنها كسانى هستند كه مسجدى ساختند براى زيان به مسلمانان و تقويت كفر و تفرقهافكنى ميان مؤمنان و كمينگاه براى كسى كه از پيش با خدا و پيامبرش مبارزه كرده بود؛ آنها سوگند ياد مىكنند كه: جز نيكى و خدمت نظرى نداشتهايم. اما خداوند گواهى مىدهد كه آنها دروغگو هستند. هرگز در آن مسجد به عبادت نايست. آن مسجدى كه از روز نخست بر پايهي تقوا بنا شده شايستهتر است كه در آن به عبادت بايستى؛ در آن مردانى هستند كه دوست مىدارند پاكيزه باشند و خداوند پاكيزگان را دوست دارد. آيا كسى كه شالوده آن را بر تقواى الهى و خشنودى او بنا كرده بهتر است يا كسى كه اساس آن را بر كنار پرتگاه سستى بنا نموده كه ناگهان در آتش دوزخ فرومىريزد؟ خداوند گروه ستمگران را هدايت نمىكند. اما اين بنايى را كه آنها ساختند همواره به صورت يك وسيلهي شك و ترديد در دلهايشان باقى مىماند؛ مگر اين كه دلهايشان پاره پاره شود و بميرند و گرنه هرگز از دل آنها بيرون نمىرود و خداوند دانا و حكيم است. خداوند از مؤمنان جآنها و اموالشان را خريدارى كرده كه در برابرش بهشت براى آنان باشد؛ به اين گونه كه: در راه خدا پيكار مىكنند مىكشند و كشته مىشوند؛ اين وعده حقى است بر او كه در تورات و انجيل و قرآن ذكر فرموده و چه كسى از خدا به عهدش وفادارتر است؟ اكنون بشارت باد بر شما به داد و ستدى كه با خدا كردهايد و اين است آن پيروزى بزرگ. توبهكنندگان، عبادت كاران، سپاسگويان، سياحت كنندگان، ركوع كنندگان، سجدهآوران، آمران به معروف، نهى كنندگان از منكر و حافظان حدود و مرزهاىالهى مؤمنان حقيقىاند و بشارت ده به اينچنين مؤمنان. براى پيامبر و مؤمنان شايسته نبود كه براى مشركان از خداوند طلب آمرزش كنند هر چند از نزديكانشان باشند؛ آن هم پس از آن كه بر آنها روشن شد كه اين گروه اهل دوزخند. استغفار ابراهيم براى پدرش آزر فقط به خاطر وعدهاى بود كه به او داده بود تا وى را به سوى ايمان جذب كند؛ اما هنگامى كه براى او روشن شد كه وى دشمن خداست از او بيزارى جست؛ به يقين ابراهيم مهربان و بردبار بود. چنان نبود كه خداوند قومى را پس از آن كه آنها را هدايت كرد و ايمان آوردند گمراه و مجازات كند؛ مگر آن كه امورى را كه بايد از آن بپرهيزند براى آنان بيان نمايد و آنها مخالفت كنند؛ زيرا خداوند به هر چيزى داناست. حكومت آسمآنها و زمين تنها از آن خداست؛ زنده مىكند و مىميراند و جز خدا ولى و ياورى نداريد. مسلما خداوند رحمت خود را شامل حال پيامبر و مهاجران و انصار كه در زمان عسرت و شدت در جنگ تبوك از او پيروى كردند نمود؛ بعد از آن كه نزديك بود دلهاى گروهى از آنها از حق منحرف شود و از ميدان جنگ بازگردند؛ سپس خدا توبهي آنها را پذيرفت كه او نسبت به آنان مهربان و رحيم است. همچنين آن سه نفر كه از شركت در جنگ تبوك تخلف جستند و مسلمانان با آنان قطع رابطه نمودند تا آن حد كه زمين با همهي وسعتش بر آنها تنگ شد؛ حتى در وجود خويش جايى براى خود نمىيافتند؛ در آن هنگام دانستند پناهگاهى از خدا جز به سوى او نيست؛ سپس خدا رحمتش را شامل حال آنها نمود و به آنان توفيق داد تا توبه كنند؛ خداوند بسيار توبهپذير و مهربان است.
اى كسانى كه ايمان آوردهايد، از مخالفت فرمان خدا بپرهيزيد و با صادقان باشيد. سزاوار نيست كه اهل مدينه و باديهنشينانى كه اطراف آنها هستند از رسول خدا تخلف جويند و براى حفظ جان خويش از جان او چشم بپوشند. اين به خاطر آن است كه هيچ تشنگى و خستگى و گرسنگى در راه خدا به آنها نمىرسد و هيچ گامى كه موجب خشم كافران مىشود برنمىدارند و ضربهاى از دشمن نمىخورند مگر اين كه به خاطر آن عمل صالحى براى آنها نوشته مىشود؛ زيرا خداوند پاداش نيكوكاران را تباه نمىكند. هيچ مال كوچك يا بزرگى را در اين راه انفاق نمىكنند و هيچ سرزمينى را به سوى ميدان جهاد و يا در بازگشت نمىپيمايند مگر اين كه براى آنها نوشته مىشود؛ تا خداوند آن را به عنوان بهترين اعمالشان پاداش دهد. شايسته نيست مؤمنان همگى به سوى ميدان جهاد كوچ كنند؛ چرا از هر گروهى از آنان طايفهاى كوچ نمىكند و طايفهاى در مدينه بماند تا در دين و معارف و احكام اسلام آگاهى يابند و به هنگام بازگشت به سوى قوم خود آنها را بيم دهند؟ شايد از مخالفت فرمان پروردگار بترسند و خوددارى كنند.
اى كسانى كه ايمان آوردهايد، با كافرانى كه به شما نزديكترند پيكار كنيد و دشمن دورتر شما را از دشمنان نزديك غافل نكند. آنها بايد در شما شدت و خشونت و قدرت احساس كنند و بدانيد خداوند با پرهيزگاران است. هنگامى كه سورهاى نازل مىشود بعضى از آنان به ديگران مىگويند: اين سوره ايمان كدام يك از شما را افزون ساخت؟ به آنها بگو: اما كسانى كه ايمان آوردهاند بر ايمانشان افزوده و آنها به فضل و رحمت الهى خوشحالند. اما آنها كه در دلهايشان بيمارى است پليدى بر پليديشان افزوده و از دنيا رفتند در حالى كه كافر بودند. آيا آنها نمىبينند كه در هر سال يك يا دو بار آزمايش مىشوند؟ باز توبه نمىكنند و متذكر هم نمىگردند. هنگامى كه سورهاى نازل مىشود بعضى از آنها به يكديگر نگاه مىكنند و مىگويند: آيا كسى شما را مىبيند؟ اگر از حضور پيامبر بيرون رويم كسى متوجه ما نمىشود. سپس منصرف مىشوند و بيرون مىروند؛ خداوند دلهايشان را از حق منصرف ساخته؛ چرا كه آنها گروهى هستند كه نمىفهمند و بىدانشند.
به يقين رسولى از خود شما به سويتان آمد كه رنجهاى شما بر او سخت است و اصرار بر هدايت شما دارد و نسبت به مؤمنان رئوف و مهربان است. اگر آنها از حق روى بگردانند نگران مباش. بگو: خداوند مرا كفايت مىكند؛ هيچ معبودى جز او نيست؛ بر او توكل كردم و او صاحب عرش بزرگ است.
|
وحید گل بهاری ــــــــــــــــــــــــــــــــ
کلمات: اکبر سردوزامی
|
|
|
|
This is Sardar Salehi`s non-commercial site |
